دور آب مىآورد . از شمار كسانى كه متولّى اين كار بودند ، ابن مسعود است . از انس نيز نقل شده كه هرگاه پيغمبر مىخواست براى حاجت و شستشو بيرون برود ، من و غلامى كه آفتابهء آب همراه داشت ، با آن حضرت مىرفتيم . در بعضى روايات آمده است : « با غلامى از ما » كه به معناى « پسرى از انصار » خواهد بود ؛ چون از هفت سالگى تا بلوغ پسر را غلام مىخوانند . بعضى گفته‌اند ، مراد ، ابن مسعود [ كه اهل مكه بوده و كلمهء « غلام » با سنّش سازگار نيست ] . بعضى گفته‌اند ، مراد ، ابو هريره است كه از او نقل است وقتى حضرت براى قضاى حاجت مىرفت ، آفتابه‌اى مىبردم كه استنجا كند . در صحيح بخارى در قصه جن هست كه ابو هريره حامل آفتابه آب براى شستشو بوده است . در الاصابه در احوال اميمه كنيز پيغمبر ( ص ) آمده است كه براى حضرت آب وضو آماده مىكرد . در المواهب نام خير آمده است كه خادم پيغمبر بود و حضرت وى را به عموى خود عباس بخشيد . شارح ، نام اين شخص را « حنين » ذكر كرده گويد آب وضوى پيغمبر ( ص ) را جمع مىكرد و به كسى نمىداد و مىگفت مىخواهم بنوشم . ابن عباس از ام عياش ، كنيز رقيه دختر پيغمبر ( ص ) نقل مىكند كه من ايستاده براى پيغمبر ( ص ) كه نشسته بود ، آب وضو مىريختم . در السيرة الشاميه آورده است كه ام ايمن دايه پيغمبر ( ص ) ، متولى قمقمهء حضرت بود . در الصحيح از ابو هريره نقل است كه حضرت براى حاجت بيرون مىرفت و من به دنبالش بودم و حضرت به عقب نمىنگريست ، تا نزديك شدم ، فرمود چند تا سنگ براى پاك كردن به من بده ، استخوان و سرگين نياورى . ابو هريره گويد : در گوشه جامه‌ام چند سنگ بردم و پهلوى حضرت گذاشتم و برگشتم . از اين حديث بر مىآيد كه مىشود بدون امر بزرگان به دنبالشان رفت ، و نيز پيشوا مىتواند از رعيت و امت خدمتى بطلبد . ( 1 ) آيا پيغمبر ( ص ) آب گرم به كار برده يا داخل حمام شده است ؟ ابن عبد البر گويد : پيغمبر آب گرم به كار نبرد ، چه در وضو و چه در غسل . در الفجر الساطع مىنويسد : ثابت نشده حضرت در وضو و غسل آب گرم به كار برده باشد ، و آن حديث كه در المواهب نقل شده پيغمبر در جحفه ( ميقات اهل شام ) وارد حمام شد ، به اتفاق حديث‌شناسان ساختگى است و عرب بعد از رحلت پيغمبر ( ص ) با حمام آشنا شده و اگر چنين كلمه‌اى در حديثى آمده باشد ، محمول بر آب گرم است . اصحاب پيغمبر ( ص ) از آب گرم شده به وسيله آتش استفاده مىكردند ، ولى از آب گرم